Covid 19 aşılarından sonra birçok insanda dermotolojik, kardiyolojik, hematolojik, nörolojik ve enfeksiyona bağlı hastalıklarda artışlar görülmeye başladı. Covid döneminde aşı olmayanlar riskli görülürken şuan aşı sayısı ve dozu fazla olanlar riskli grupta gibi hissetmekte. Yapılan çalışmalar bu durumun nedeninin aşılanma  durumunda, aşıya yanıt olarak vücudun hücreleri tarafından üretilen spike proteinini işaret etmektedir. Bu toksinin vücuttan atılmasını kolaylaştırmak için terapötik olarak varsayılan çok sayıda protokol vardır.(1)Aşının etkilerinin vücuttan atılımının mümkün olduğu ile ilgili makaleler görünce çok heyecanlandım ve sizler için derledim.

Evet Covid-19 aşısının vücuttan atılımına neler yardımcı olabilir?

1)Yeşil çay

Özel bir yeşil çay özütü (sGTE), COVID-19'a neden olan virüs olan SARS-CoV-2 üzerinde güçlü nötralize edici aktiviteye sahiptir Yeşil çay ayrıca iki çalışmada olası bir spike protein giderim bileşiği olarak önerilmiştir. Yeşil çay, kateşinler, kafein ve sağlık yararları olan amino asitler dahil olmak üzere çeşitli biyoaktif bileşikler içerir. Yeşil çaydaki ana kateşinlerden biri, spike protein-ACE2 etkileşimini engelleyebilen bir polifenol olarak yukarıda belirtilen EGCG'dir. Ek olarak, yeşil çayın COVID-19 hastalarında bağışıklık tepkisini düzenleyebilen ve iltihabı azaltabilen başka etkileri de olabileceği gözlenmiştir. (2)

2)Lutein

Lutein yönünden zengin besinler arasında ıspanak, lahana, yumurta sarısı, kivi, üzüm, mısır ve kabak yer alır. Son zamanlarda yapılan çalışmalar , bağışıklık fonksiyonunu iyileştirmek ve SARS-CoV-2 enfeksiyonuna karşı antiviral aktiviteyi artırmak, covid-19 un ciddi patolojik semptomlarıyla mücadele için lutein dahil olmak üzere biyofarmasötik besin açısından zengin diyet bileşenlerinin uygulanmasının aciliyetini vurgulamaktadır. Ancak lutein, yeşil sebzeler, havuç, mikroalgler ve diğerleri de dahil olmak üzere birçok tüketilebilir bitkide bol miktarda bulunmasına rağmen, düşük biyoyararlanımı, biyoerişilebilirliği ve stabilitesi nedeniyle, bu besin kaynakları hastalığı tedavi etmek için gereken miktarı sağlamak için yeterli değildir. Diyetle elde edilen düşük lutein konsantrasyonunu aşmanın ve hastalığa karşı etkili dozlara ulaşmanın bir yolu, lutein içeren besin takviyelerinin kullanılmasıdır.(3)

3) Nattokinaz

Nattokinase, Natto olarak tanımlanan bir Japon gıdasından çıkarılan ve saflaştırılan bir enzim olarak tanımlanabilir. Natto üretimi, Bacillus natto bakterisinin soya fasulyesine eklenmesini takiben fermantasyon yoluyla gerçekleşir ve nattokinase enziminin üretimiyle sonuçlanır. Nattokinase'in, lipid düşürücü, antihipertansif, antitrombotik, fibrinolitik, nöroprotektif, antiplatelet ve antikoagülan etkiler dahil olmak üzere çeşitli sağlık etkileri uyguladığı gösterilmiştir. Fermente soya fasulyesinden türetilen nattokinase'in SARS-CoV-2'nin sivri proteini üzerindeki yıkıcı etkisi bildirilmiştir.(3) Kullanımı alanında uzman hekimler ve diyetisyenlerin önerdiği miktarda ve formda alınmalıdır.

4) C vitamini

C vitamini, vücudun enfeksiyonla savaşma yeteneğini iyileştirmeye ve hücresel toksinleri temizlemeye yardımcı olabilen lenfosit üretimini artırmaya yardımcı olabilir. (4) C vitamini, yara iyileşmesi ve hasarlı dokuların onarımı için gereklidir [74]. C vitamini, hücresel hasarı onarmaya yardımcı olabilecek yeni doku büyümesini desteklemeye yardımcı olur. C vitamininin iyi besin kaynakları arasında turunçgiller, meyveler, kivi, domates, brokoli ve biber bulunur. Yetişkinler için önerilen günlük C vitamini alımı günde yaklaşık 75-90 mg'dır, ancak belirli sağlık sorunları olan veya eksiklik riski taşıyan kişiler için daha yüksek dozlar önerilebilir.(2)

5) Omega 3 (balık yağı)

Omega-3 yağ asitleri, insan sağlığı için gerekli olan ve lenf sistemi de dahil olmak üzere birçok vücut sisteminin işleyişinde kritik bir rol oynayan çoklu doymamış yağlardır.(2) Alanında uzmanların önerdiği şekilde  vücuda yeterli miktarda alınmalıdır.

6) Zerdeçal

Genel olarak, kurkumin hem lenf sistemi hem de detoksifikasyon için potansiyel faydalar sağlayabilir. Ancak, kurkuminin bu sistemler üzerindeki etkilerini tam olarak anlamak ve kurkumin takviyesinin uygun dozajlarını ve formlarını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Diyetinizde veya takviye rejiminizde önemli değişiklikler yapmadan önce bir sağlık uzmanıyla görüşmeniz önemlidir.(2,3)

7) Resveratrol

Resveratrol, kırmızı üzümlerde, meyvelerde ve bazı kuruyemişlerde bulunan, lenf sistemi ve detoksifikasyon gibi potansiyel sağlık yararları olduğu gösterilen polifenolik bir bileşiktir. Genel olarak, resveratrol hem lenf sistemi hem de detoksifikasyon için potansiyel faydalar sağlayabilir. Ancak, resveratrolün bu sistemler üzerindeki etkilerini tam olarak anlamak ve resveratrol takviyesinin uygun dozajlarını ve formlarını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Resveratrol belirli ilaçlarla etkileşime girebilir ve belirli sağlık sorunları olan kişiler için uygun olmayabilir. (2)

8) Karahindiba

Karahindiba ( Taraxacum officinale ), tıbbi amaçlarla yaygın olarak kullanılan ve lenf sistemini iyileştirici , lenf akışını uyarıcı ve iltihabı azaltıcı ve detoksifikasyon için  iltihap sökücü ve karaciğer fonksiyonlarınındestekşeyici potansiyel faydaları olduğu gösterilen bir bitkidir. Ancak, karahindibanın bu sistemler üzerindeki etkilerini tam olarak anlamak ve karahindiba takviyesinin uygun dozajlarını ve formlarını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Ek olarak, karahindiba belirli ilaçlarla etkileşime girebilir ve belirli sağlık sorunları olan kişiler için uygun olmayabilir. (2)

İşte araştırmalar şimdilik bu şekilde. Çok yeni  bir sağlık sorunu ve daha nasıl etkileri çıkacak zamanla göreceğiz.  Tavsiye edilen besinleri ve vitaminleri bilinçsiz kullanmamak adına mutlaka uzmanınıza danışmanızı öneriyorum. Yapaylaşan dünyamızda doğal beslenmeye özen gösterelim.

Uzm. Dyt. Cansu AKYÜZ MERCANOĞLU

Yararlandığım Kaynaklar

1)Jeon, Ki-Yeob. "Moving and living micro-organisms in the COVID-19 vaccines—Prevention, early treatment cocktails for COVID-19 and detoxification methods to reduce sequels of COVID-19 vaccines." American Journal of Epidemiology and Public Health 6.1 (2022): 001-006.

2)Matende, Nyona. "Elimination/Neutralization of COVID-19 Vaccine-Produced Spike Protein: Scoping Review." Mathews Journal of Nutrition & Dietetics 7.2 (2024): 1-23

3)-Kyriakopoulos AM, Nigh G, McCullough PA, Seneff S. Clinical rationale for dietary lutein supplementation in long COVID and mRNA vaccine injury syndromes. F1000Res. 2024 Oct 17;13:191. doi: 10.12688/f1000research.143517.3. PMID: 39526116; PMCID: PMC11549548.